Nowe kary BHP 2026 - grzywny do 60 000 zł od 8 lipca

Od 8 lipca 2026 r. za naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy grozi grzywna od 2 000 zł do 60 000 zł, a inspektor Państwowej Inspekcji Pracy może w drodze mandatu nałożyć do 5 000 zł, a przy spełnieniu ustawowych warunków powrotu do wykroczeń - do 10 000 zł. To dwukrotny wzrost górnej granicy dotychczasowej grzywny sądowej i 2,5-krotny wzrost maksymalnego mandatu za wykroczenia w obszarze BHP. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie się zmieniło, na jakiej podstawie prawnej i co to oznacza dla pracodawców.

Podstawa prawna: nowelizacja z 11 marca 2026 r.

Podwyższenie kar wynika z ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473). Zasadnicza część, w tym podwyższone kary, weszła w życie 8 lipca 2026 r.; art. 20 przewidział wcześniejsze wejście wybranych przepisów. Ustawa zmienia nie tylko ustawę o PIP, ale również Kodeks pracy, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia i kilka innych ustaw.

Kluczowa zmiana w Kodeksie pracy dotyczy art. 283 § 1, czyli przepisu o wykroczeniach przeciwko prawom pracownika w zakresie BHP. Do 7 lipca 2026 r. grzywna wynosiła od 1 000 zł do 30 000 zł. Nowelizacja zastąpiła te kwoty stawką od 2 000 zł do 60 000 zł (art. 3 pkt 3 nowelizacji).

Nowe kary za naruszenia BHP - zestawienie

Wysokość mandatu karnego za wykroczenia z Kodeksu pracy reguluje art. 96 § 1a Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, który od 8 lipca 2026 r. pozwala inspektorowi nałożyć grzywnę do 5 000 zł, a w przypadkach wskazanych w art. 96 § 1b-1bc - do 10 000 zł (art. 6 nowelizacji).

Limit 10 000 zł z art. 96 § 1b nie dotyczy każdego drugiego naruszenia. Wymaga co najmniej dwukrotnego wcześniejszego ukarania za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w Kodeksie pracy i popełnienia takiego wykroczenia w ciągu dwóch lat od ostatniego ukarania.

Komu grozi grzywna za naruszenie BHP?

Ważne: odpowiedzialność wykroczeniowa z art. 283 Kodeksu pracy obciąża osobę fizyczną - nie spółkę. Grzywna od 2 000 do 60 000 zł nie dotyczy zatem firmy jako takiej, lecz konkretnego człowieka. Podstawową kategorię wyznacza § 1: karze podlega każdy, kto będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP. W praktyce oznacza to nie tylko pracodawcę, ale także kierownika, majstra czy brygadzistę kierującego pracą zespołu.

Katalog z § 2 doprecyzowuje, co konkretnie grozi karą. Pierwsza grupa to naruszenia organizacyjno-techniczne: prowadzenie budowy lub przebudowy obiektu z pomieszczeniami pracy bez projektów uwzględniających wymagania BHP (pkt 2), wyposażanie stanowisk w maszyny i urządzenia albo dostarczanie środków ochrony indywidualnej niespełniających wymagań oceny zgodności (pkt 3-4) oraz stosowanie materiałów i procesów technologicznych bez uprzedniego ustalenia ich szkodliwości, substancji i mieszanin chemicznych bez właściwego oznakowania oraz substancji i mieszanin niebezpiecznych lub stwarzających zagrożenie bez wymaganych kart charakterystyki i bezpiecznych opakowań (pkt 5).

Druga grupa dotyczy obowiązków informacyjnych i współpracy z organami: niezawiadomienia okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym, niezgłoszenia choroby zawodowej lub podejrzenia takiej choroby, zatajenia wypadku albo przedstawiania niezgodnych z prawdą informacji czy dokumentów (pkt 6), niewykonania w wyznaczonym terminie nakazu organu PIP (pkt 7) oraz utrudniania działalności inspekcji, na przykład uniemożliwienia wizytacji zakładu pracy (pkt 8). Osobny przepis (pkt 9) karze za dopuszczenie do pracy dziecka do 16. roku życia bez zezwolenia inspektora pracy.

Niezależnie od grzywny inspektor dysponuje także środkami nadzoru: nakazami usunięcia uchybień, skierowaniem pracownika do innej pracy, a w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia - wstrzymaniem prac lub działalności zakładu. Odpowiedzialność z art. 283 § 1 wymaga ustalenia, że dana osoba była odpowiedzialna za stan BHP albo kierowała pracą i naruszyła obowiązujące przepisy lub zasady; sam tytuł stanowiska nie zastępuje tych ustaleń.

Uwaga: 90 000 zł nie dotyczy naruszeń BHP

W mediach pojawiły się doniesienia o „grzywnach do 90 000 zł". Warto doprecyzować: tak wysoki sufit wprowadzono tylko dla wskazanych naruszeń z art. 281 § 2 i art. 282 § 3 Kodeksu pracy - m.in. niepotwierdzenia na piśmie umowy o pracę z dłużnikiem alimentacyjnym (zatrudnienie „na czarno") czy wypłaty takiemu pracownikowi wynagrodzenia wyższego niż wynikające z umowy, bez potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, przy spełnieniu warunków art. 282 § 3.

Dla naruszeń w obszarze BHP (art. 283 § 1) górna granica to 60 000 zł. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne - sąd nie orzeka na podstawie art. 283 grzywny 90 000 zł za uchybienie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Kontrola PIP w 2026 r. - nie tylko kary

Nowelizacja dopuszcza w uzasadnionych przypadkach kontrolę lub jej część zdalnie (art. 26 ust. 5–8 ustawy o PIP) i rozwija wymianę danych z ZUS i KAS. Art. 19 ustawy zmieniającej określa maksymalne wydatki na zadania wynikające z tej reformy, nie cały budżet PIP: 28,2 mln zł w 2026 r. oraz np. 70,9 mln zł w 2032 r. Z samych limitów nie wynika określona liczba przyszłych kontroli.

Od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może stwierdzić istnienie stosunku pracy decyzją (art. 11 ust. 1 pkt 7a i art. 33a). Nie jest to automatyczna zamiana każdego B2B w etat: wymagane są warunki z art. 22 § 1 Kodeksu pracy, możliwość zajęcia stanowiska przez strony i niewykonanie wcześniejszego polecenia z art. 11 ust. 2 pkt 2. Decyzja ma skutki określone w art. 34, a stronie przysługuje odwołanie do sądu pracy na zasadach Kodeksu postępowania cywilnego.

12 miesięcy na dobrowolne przekształcenie umów

Niewiele osób zauważyło przepis przejściowy z art. 16 nowelizacji: podmiot, który na dzień wejścia w życie ustawy zatrudniał osobę na umowie cywilnoprawnej mimo że praca spełniała cechy stosunku pracy (art. 22 § 1 Kodeksu pracy), i w ciągu 12 miesięcy dobrowolnie doprowadzi zatrudnienie do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę, nie podlega odpowiedzialności z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Wyłączenie dotyczy wyłącznie wskazanej odpowiedzialności wykroczeniowej i sytuacji objętych przepisem przejściowym. Nie umarza automatycznie zaległych składek, podatków, roszczeń pracowniczych ani odpowiedzialności za inne naruszenia.

Kluczowe wnioski

• Od 8 lipca 2026 r. grzywna za naruszenia BHP sięga 60 000 zł, a mandat PIP - 5 000 zł (10 000 zł przy spełnieniu ustawowych warunków powrotu do wykroczeń).
• Odpowiada osoba fizyczna - pracodawca, kierownik, majster, brygadzista - nie spółka.
• Dobrowolne uporządkowanie istniejącego przed wejściem reformy zatrudnienia w ciągu 12 miesięcy, na warunkach art. 16, wyłącza tylko odpowiedzialność z art. 281 § 1 pkt 1 KP.

Jak przygotować firmę na kontrolę PIP

Praktyczna lista przygotowania do kontroli:

1. Sprawdź aktualność szkoleń BHP - wstępnych i okresowych, dla pracowników podlegających danemu obowiązkowi, z uwzględnieniem ustawowych zwolnień; za ich brak grozi grzywna z art. 283 § 1.
2. Zaktualizuj ocenę ryzyka zawodowego - dla każdego stanowiska, w tym dla pracy zdalnej.
3. Zweryfikuj instrukcje stanowiskowe - dla prac na stanowiskach, na których występują czynniki niebezpieczne.
4. Przygotuj dokumentację powypadkową - sprawdź, czy procedury zgłaszania wypadków działają.
5. Przejrzyj umowy B2B oraz umowy zlecenia - od 8 lipca 2026 r. PIP może stwierdzić stosunek pracy decyzją administracyjną.
6. Wyznacz odpowiedzialnych za BHP i upewnij się, że rozumieją nowy zakres sankcji.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu firmy na kontrolę lub aktualizacji szkoleń? Lenax oferuje kompleksowy outsourcing BHP oraz szkolenia wstępne i okresowe - sprawdź naszą ofertę.

FAQ - najczęstsze pytania o nowe kary BHP

Ile wynosi grzywna za brak szkolenia BHP w 2026 r.? Od 8 lipca 2026 r. od 2 000 zł do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). Inspektor może też nałożyć mandat do 5 000 zł (do 10 000 zł przy spełnieniu ustawowych warunków powrotu do wykroczeń).

Czy grzywna 90 000 zł dotyczy naruszeń BHP? Nie. 90 000 zł dotyczy wybranych naruszeń z art. 281 § 2 i art. 282 § 3, głównie związanych z zatrudnianiem dłużników alimentacyjnych. Za wykroczenia BHP (art. 283 § 1) granica to 60 000 zł.

Kiedy nowe kary BHP weszły w życie? 8 lipca 2026 r. Ustawa z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473) weszła w życie po 3 miesiącach od ogłoszenia, czyli 8 lipca 2026 r.

Kto może dostać grzywnę za BHP - firma czy osoba? Wykroczenia z art. 283 Kodeksu pracy popełnia osoba fizyczna: pracodawca będący osobą fizyczną albo osoba działająca w jego imieniu - np. osoba odpowiedzialna za stan BHP, kierownik, majster, brygadzista.

Źródła

• Ustawa z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473) - ELI
• Kodeks pracy - tekst jednolity (ELI)
• Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy - tekst jednolity (ELI)

Stan prawny sprawdzony: 15 października 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą ds. BHP.