Od 8 lipca 2026 r. za naruszenia przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy grozi grzywna od 2 000 zł do 60 000 zł, a inspektor Państwowej Inspekcji Pracy może w drodze mandatu nałożyć do 5 000 zł, a przy ponownym naruszeniu - do 10 000 zł. To dwukrotny wzrost górnej granicy dotychczasowej grzywny sądowej i 2,5-krotny wzrost maksymalnego mandatu za wykroczenia w obszarze BHP. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie się zmieniło, na jakiej podstawie prawnej i co to oznacza dla pracodawców.

Podstawa prawna: nowelizacja z 11 marca 2026 r.

Podwyższenie kar wynika z ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473). Weszła ona w życie 8 lipca 2026 r. i zmienia nie tylko ustawę o PIP, ale również Kodeks pracy, Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia i kilka innych ustaw.

Kluczowa zmiana w Kodeksie pracy dotyczy art. 283 § 1, czyli przepisu o wykroczeniach przeciwko prawom pracownika w zakresie BHP. Do 7 lipca 2026 r. grzywna wynosiła od 1 000 zł do 30 000 zł. Nowelizacja zastąpiła te kwoty stawką od 2 000 zł do 60 000 zł (art. 3 pkt 3 nowelizacji).

Nowe kary za naruszenia BHP - zestawienie

Kara	Do 7.07.2026	Od 8.07.2026
Grzywna za wykroczenia BHP (art. 283 § 1 KP)	1 000 - 30 000 zł	2 000 - 60 000 zł
Mandat PIP - standardowy	do 2 000 zł	do 5 000 zł
Mandat PIP - ponowne naruszenie	do 5 000 zł	do 10 000 zł
Grzywna sądowa - zatrudnienie dłużnika alimentacyjnego (art. 281 § 2, art. 282 § 3 KP)	1 500 - 45 000 zł	3 000 - 90 000 zł

Wysokość mandatu karnego za wykroczenia z Kodeksu pracy reguluje art. 96 § 1a Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczeniach, który od 8 lipca 2026 r. pozwala inspektorowi nałożyć grzywnę do 5 000 zł, a w przypadkach wskazanych w art. 96 § 1b-1bc - do 10 000 zł (art. 6 nowelizacji).

Komu grozi grzywna za naruszenie BHP?

Ważne: odpowiedzialność wykroczeniowa z art. 283 Kodeksu pracy obciąża osobę fizyczną - nie spółkę. Grzywna od 2 000 do 60 000 zł nie dotyczy zatem firmy jako takiej, lecz konkretnego człowieka. Podstawową kategorię wyznacza § 1: karze podlega każdy, kto będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobiami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad BHP. W praktyce oznacza to nie tylko pracodawcę, ale także kierownika, majstra czy brygadzistę kierującego pracą zespołu.

Katalog z § 2 doprecyzowuje, co konkretnie grozi karą. Pierwsza grupa to naruszenia organizacyjno-techniczne: prowadzenie budowy lub przebudowy obiektu z pomieszczeniami pracy bez projektów uwzględniających wymagania BHP (pkt 2), wyposażanie stanowisk w maszyny i urządzenia albo dostarczanie środków ochrony indywidualnej niespełniających wymagań oceny zgodności (pkt 3-4) oraz stosowanie materiałów i procesów technologicznych bez uprzedniego ustalenia ich szkodliwości, w tym substancji chemicznych nieoznakowanych lub bez kart charakterystyki (pkt 5).

Druga grupa dotyczy obowiązków informacyjnych i współpracy z organami: niezawiadomienia okręgowego inspektora pracy, prokuratora lub innego właściwego organu o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym, niezgłoszenia choroby zawodowej lub podejrzenia takiej choroby, zatajenia wypadku albo przedstawiania niezgodnych z prawdą informacji czy dokumentów (pkt 6), niewykonania w wyznaczonym terminie nakazu organu PIP (pkt 7) oraz utrudniania działalności inspekcji, na przykład uniemożliwienia wizytacji zakładu pracy (pkt 8). Osobny przepis (pkt 9) karze za dopuszczenie do pracy dziecka do 16. roku życia bez zezwolenia inspektora pracy.

Niezależnie od grzywny inspektor dysponuje także środkami nadzoru: nakazami usunięcia uchybień, skierowaniem pracownika do innej pracy, a w razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia - wstrzymaniem prac lub działalności zakładu. Za stan BHP odpowiada więc każdy, kto ten stan kształtuje albo kieruje pracą innych - nie tylko właściciel firmy.

Uwaga: 90 000 zł nie dotyczy naruszeń BHP

W mediach pojawiły się doniesienia o „grzywnach do 90 000 zł”. Warto doprecyzować: tak wysoki sufit wprowadzono tylko dla wskazanych naruszeń z art. 281 § 2 i art. 282 § 3 Kodeksu pracy - m.in. niepotwierdzenia na piśmie umowy o pracę z dłużnikiem alimentacyjnym (zatrudnienie „na czarno”) czy wypłaty dłużnikowi alimentacyjnemu wynagrodzenia bez dokonania potrąceń.

Dla naruszeń w obszarze BHP (art. 283 § 1) górna granica to 60 000 zł. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne - inspekcja nie może wymierzyć grzywny 90 000 zł za uchybienie w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Kontrola PIP w 2026 r. - nie tylko kary

Nowelizacja zmienia też samą inspekcję. Po pierwsze, w uzasadnionych przypadkach kontrola lub jej część może być przeprowadzona zdalnie, za pomocą środków komunikacji elektronicznej (nowy art. 26 ust. 5-8 ustawy o PIP). Po drugie, PIP wymienia dane z ZUS i KAS (m.in. nowe art. 14a, 299j), więc luka między umowami cywilnoprawnymi a rzeczywistą organizacją pracy będzie szybciej widoczna. Po trzecie, budżet inspekcji rośnie - z 28,2 mln zł w 2026 r. do ok. 70 mln zł rocznie od 2032 r. (art. 19 nowelizacji) - a więcej środków oznacza w praktyce więcej kontroli.

Najdalej idzie jednak nowa decyzja administracyjna: od 8 lipca 2026 r. okręgowy inspektor pracy może wydać decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy zamiast umowy cywilnoprawnej. Decyzja wywołuje skutki w prawie pracy, podatkowym i w ubezpieczeniach społecznych (art. 11 ust. 1 pkt 7a i art. 34 ust. 2j ustawy o PIP).

12 miesięcy na dobrowolne przekształcenie umów

Niewiele osób zauważyło przepis przejściowy z art. 16 nowelizacji: podmiot, który na dzień wejścia w życie ustawy zatrudniał osobę na umowie cywilnoprawnej mimo że praca spełniała cechy stosunku pracy (art. 22 § 1 Kodeksu pracy), i w ciągu 12 miesięcy dobrowolnie doprowadzi zatrudnienie do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę, nie podlega odpowiedzialności z art. 281 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. To realne okno na uporządkowanie zatrudnienia bez ryzyka kary - wykorzystaj je, zanim skończy się w 2027 r.

Kluczowe wnioski

Od 8 lipca 2026 r. grzywna za naruszenia BHP sięga 60 000 zł, a mandat PIP - 5 000 zł (10 000 zł przy ponownym naruszeniu).
Odpowiada osoba fizyczna - pracodawca, kierownik, majster, brygadzista - nie spółka.
Przekształcenie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę w ciągu 12 miesięcy zwalnia z odpowiedzialności z art. 281 § 1 pkt 1 KP.

Jak przygotować firmę na kontrolę PIP

Praktyczna lista przed podwyższonymi karami:

Sprawdź aktualność szkoleń BHP - wstępnych i okresowych, dla wszystkich pracowników; za ich brak grozi grzywna z art. 283 § 1.
Zaktualizuj ocenę ryzyka zawodowego - dla każdego stanowiska, w tym dla pracy zdalnej.
Zweryfikuj instrukcje stanowiskowe - dla prac na stanowiskach, na których występują czynniki niebezpieczne.
Przygotuj dokumentację powypadkową - sprawdź, czy procedury zgłaszania wypadków działają.
Przejrzyj umowy B2B oraz umowy zlecenia - od 8 lipca 2026 r. PIP może stwierdzić stosunek pracy decyzją administracyjną.
Wyznacz odpowiedzialnych za BHP i upewnij się, że rozumieją nowy zakres sankcji.

Potrzebujesz wsparcia w przygotowaniu firmy na kontrolę lub aktualizacji szkoleń? Lenax oferuje kompleksowy outsourcing BHP oraz szkolenia wstępne i okresowe - sprawdź naszą ofertę.

FAQ - najczęstsze pytania o nowe kary BHP

Ile wynosi grzywna za brak szkolenia BHP w 2026 r.? Od 8 lipca 2026 r. od 2 000 zł do 60 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). Inspektor może też nałożyć mandat do 5 000 zł (do 10 000 zł przy ponownym naruszeniu).

Czy grzywna 90 000 zł dotyczy naruszeń BHP? Nie. 90 000 zł dotyczy wybranych naruszeń z art. 281 § 2 i art. 282 § 3, głównie związanych z zatrudnianiem dłużników alimentacyjnych. Za wykroczenia BHP (art. 283 § 1) granica to 60 000 zł.

Kiedy nowe kary BHP weszły w życie? 8 lipca 2026 r. Ustawa z 11 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 473) weszła w życie po 3 miesiącach od ogłoszenia, czyli 8 lipca 2026 r.

Kto może dostać grzywnę za BHP - firma czy osoba? Wykroczenia z art. 283 Kodeksu pracy popełnia osoba fizyczna: pracodawca będący osobą fizyczną albo osoba działająca w jego imieniu - np. osoba odpowiedzialna za stan BHP, kierownik, majster, brygadzista.

Źródła

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą ds. BHP.

Nowe kary BHP 2026 - grzywny do 60 000 zł od 8 lipca