Ilu pracodawców wpuszcza nową osobę na stanowisko “na szybko”, z myślą “szkolenie zrobi się potem”? Kodeks pracy odpowiada jednoznacznie: pracodawca musi zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy (art. 237³ § 2 Kodeksu pracy). A od 8 lipca 2026 r. koszt tego zaniedbania urósł dwukrotnie - grzywna za naruszenie przepisów BHP sięga dziś 60 000 zł. W tym artykule wyjaśniamy, co dokładnie obejmuje szkolenie wstępne, ile trwa, kto może je przeprowadzać i jak je udokumentować.

Dwie części szkolenia wstępnego

Szkolenie wstępne składa się zawsze z dwóch części (§ 8 rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy): instruktażu ogólnego i instruktażu stanowiskowego. To nie są dwie nazwy tego samego - to różne szkolenia, o różnej treści, prowadzone przez różne osoby, w różnych miejscach.

Instruktaż ogólny zaznajamia pracownika z podstawowymi przepisami BHP zawartymi w Kodeksie pracy, układach zbiorowych i regulaminach pracy, z zasadami obowiązującymi w danym zakładzie oraz z zasadami udzielania pierwszej pomocy (§ 9 ust. 1). Odbywają go przed dopuszczeniem do pracy wszyscy nowo zatrudnieni, studenci na praktykach i uczniowie w praktycznej nauce zawodu (§ 10 ust. 1).

Instruktaż stanowiskowy dotyczy konkretnego stanowiska: czynników środowiska pracy występujących na nim, związanego z pracą ryzyka zawodowego, sposobów ochrony przed zagrożeniami i metod bezpiecznego wykonywania pracy (§ 9 ust. 2). Dotyczy przede wszystkim pracowników na stanowiskach robotniczych i wszystkich innych, na których występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne (§ 11 ust. 1).

Ile trwa szkolenie wstępne?

Rozporządzenie nie podaje jednej liczby, ale ramowy program szkolenia (załącznik nr 1) wyznacza minima w godzinach lekcyjnych (45 minut):

Część	Minimum czasowe
Instruktaż ogólny	3 godziny lekcyjne
Instruktaż stanowiskowy	8 godzin lekcyjnych (2 godziny dla pracowników administracyjno-biurowych narażonych na czynniki uciążliwe)

Dla typowego stanowiska robotniczego daje to łącznie minimum 11 godzin lekcyjnych. Co istotne, w tym czasie mieści się nie tylko teoria - ramowy program instruktażu stanowiskowego przewiduje m.in. pokaz pracy przez instruktora, próbne wykonanie zadania przez pracownika i samodzielną pracę pod nadzorem instruktora (4 godziny). Czas trwania instruktażu stanowiskowego powinien być dodatkowo dostosowany do przygotowania zawodowego pracownika, jego stażu oraz rodzaju zagrożeń na stanowisku (§ 11 ust. 4) - im mniej doświadczenia i im groźniejsze stanowisko, tym dłużej.

Kto przeprowadza poszczególne części?

Osoby prowadzące różnią się w zależności od części. Instruktaż ogólny prowadzi pracownik służby BHP, osoba wykonująca u pracodawcy zadania tej służby, pracodawca sam (jeśli wykonuje te zadania osobiście) albo pracownik wyznaczony przez pracodawcę - pod warunkiem, że ma wiedzę i umiejętności zapewniające właściwą realizację programu oraz aktualne zaświadczenie o ukończeniu wymaganego szkolenia BHP (§ 10 ust. 2).

Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami albo sam pracodawca - ale tylko jeśli mają odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz są przeszkolone w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego (§ 11 ust. 5). To często pomijany wymóg: brygadzista znający pracę “od podszewki” nie wystarczy, jeśli nigdy nie przeszedł szkolenia z metod instruktażu.

Szczególne sytuacje: przeniesienie i zmiana warunków

Instruktaż stanowiskowy nie jest jednorazową formalnością. Powtarza się w trzech sytuacjach (§ 11): przy przeniesieniu pracownika na inne stanowisko robotnicze lub narażone na czynniki szkodliwe, przy zmianie warunków techniczno-organizacyjnych (zmiana procesu technologicznego, organizacji stanowisk, wprowadzenie nowych maszyn czy substancji szkodliwych) oraz przy wykonywaniu pracy na kilku stanowiskach - wtedy pracownik musi odbyć instruktaż na każdym z nich.

Dokumentacja: karta szkolenia wstępnego

Odbycie obu części pracownik potwierdza na piśmie w karcie szkolenia wstępnego (§ 12 ust. 1), której wzór określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Karta trafia do akt osobowych pracownika. Dodatkowym wymogiem jakościowym jest sprawdzian: instruktaż stanowiskowy kończy się sprawdzianem wiedzy i umiejętności, który stanowi podstawę dopuszczenia pracownika do pracy na stanowisku (§ 11 ust. 6).

Kluczowe wnioski

Bez szkolenia wstępnego pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy - grzywna sięga dziś 60 000 zł, a mandat PIP 10 000 zł.
Szkolenie wstępne to instruktaż ogólny (min. 3 godz. lekcyjne) plus instruktaż stanowiskowy (min. 8 godz. lekcyjne) przed dopuszczeniem na stanowisko.
Prowadzący muszą mieć nie tylko wiedzę, ale też aktualne zaświadczenie o szkoleniu BHP (ogólny) i przeszkolenie w metodach instruktażu (stanowiskowy) - to najczęściej pomijany warunek.

FAQ - najczęstsze pytania o szkolenie wstępne BHP

Czy szkolenie wstępne można przeprowadzić w formie e-learningu? Rozporządzenie przewiduje instruktaż jako formę szkolenia realizowaną na stanowisku i w zakładzie pracy (rozmowa wstępna, pokaz, próbne wykonanie, praca pod nadzorem). Dla części ogólnej dopuszcza się inne formy realizacji, ale instruktaż stanowiskowy z definicji wymaga obecności instruktora przy pracy.

Czy pracownik biurowy musi odbyć instruktaż stanowiskowy? Jeżeli na jego stanowisku występuje narażenie na czynniki szkodliwe, uciążliwe lub niebezpieczne - tak (§ 11 ust. 1). Dla pracowników biurowych narażonych na czynniki uciążliwe ramowy program przewiduje skróconą wersję (min. 2 godziny lekcyjne).

Kto może prowadzić instruktaż ogólny? Pracownik służby BHP, osoba wykonująca zadania tej służby, pracodawca osobiście albo wyznaczony pracownik z aktualnym zaświadczeniem o ukończeniu wymaganego szkolenia BHP (§ 10 ust. 2).

Czy ponownie zatrudniony pracownik musi odbyć szkolenie wstępne od nowa? Nie zawsze. Szkolenie przed dopuszczeniem do pracy nie jest wymagane, gdy pracownik podejmuje pracę na tym samym stanowisku pracy u tego samego pracodawcy, które zajmował bezpośrednio przed nawiązaniem kolejnej umowy (art. 237³ § 2 Kodeksu pracy).

Czy karta szkolenia wstępnego ma termin ważności? Karta nie wygasa - to potwierdzenie odbycia szkolenia wstępnego, przechowywane w aktach osobowych. Terminy dotyczą szkoleń okresowych, które przychodzą później.

Źródła

Stan prawny: wrzesień 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W indywidualnych sprawach skonsultuj się z prawnikiem lub specjalistą ds. BHP.